Κάτι τρέχει στην Ελλάδα

Η Παγκόσμια Ημέρα για τα Παιδιά του Δρόμου (International Day for Street Children) καθιερώθηκε το 2011, με πρωτοβουλία του Consortium for Street Children (CSC), μιας διεθνούς μ.κ.ο. με έδρα το Λονδίνο και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 12 Απριλίου.

Στόχος της Ημέρας είναι να φέρει στο προσκήνιο τα προβλήματα των παιδιών του δρόμου, που περιφέρονται μόνα και έρημα χωρίς γονική υποστήριξη στις μεγαλουπόλεις του αναπτυσσόμενου κόσμου και όχι μόνο, αλλά και να υπενθυμίσει στους κρατούντες ότι η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του Παιδιού αποτελεί νομική δέσμευση για τις χώρες που την έχουν υπογράψει.

Στην Ελλάδα, μέλη της CSC είναι οι μ.κ.ο. Πράξις και Άρσις.

Ο διεθνώς αποδεκτός όρος «παιδιά του δρόμου» προσδιορίζει τις συνθήκες ζωής εκατομμυρίων παιδιών που είναι άπορα, άστεγα και εγκαταλελειμμένα. Και αν δεν συμβαίνει ακριβώς αυτό, δήλαδή να το να ζουν όλα στο δρόμο με τη στενή έννοια του όρου, είναι τα παιδιά που περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στο δρόμο, αφού εκεί εργάζονται για να επιβιώσουν.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών, στις μεγαλουπόλεις και στις παραγκουπόλεις όλου του κόσμου, από την Ευρώπη ως την Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική σχεδόν 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν στους δρόμους και επιβιώνουν με κάθε τρόπο, εύκολα θύματα σε κάθε μορφής εκμετάλλευση. Μόνο στη Βραζιλία αυτά τα παιδιά υπολογίζονται στα 17 εκατομμύρια, στη Μανίλα των Φιλιππίνων ανέρχονται στις 100.000, ενώ στη χώρα μας ο αριθμός των παιδιών κάτω των 14 ετών που έστω εργάζονται παράνομα υπολογίζεται στις 5.000.

Μόνο στην Αφρική τουλάχιστον ένα εκατομμύριο παιδιά πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης σε οίκους ανοχής, μπαρ και στους δρόμους. Συχνά είναι εύκολη λεία για κυκλώματα εμπορίας οργάνων για μεταμοσχεύσεις. Πολλά αναγκάζονται να κάνουν δύσκολες και επικίνδυνες εργασίες και τραυματίζονται σε σοβαρά ατυχήματα. Άλλα επιβιώνουν με την επαιτεία, τις μικροκλοπές, την πορνεία ή κάποια άλλη περιθωριακή δραστηριότητα. Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται επίσης μια πολύ μεγαλύτερη ομάδα παιδιών που ζουν με τους γονείς τους αλλά εργάζονται στους δρόμους για να συνεισφέρουν στην επιβίωση των πολυμελών οικογενειών τους. Σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά αυτά προσφέρουν τις μοναδικές πηγές εισοδήματος για την οικογένεια, εργαζόμενα ως μικροπωλητές, λούστροι, αχθοφόροι, ρακοσυλλέκτες, καθαριστές αυτοκινήτων κλπ.

Οι ιδέες εκατονταετηρίδων ανθρωπιστικών διακηρύξεων πάνω στις οποίες στηρίχθηκε ο πολιτισμός μας είναι βέβαιο ότι δεν ισχύουν γι’ αυτά τα παιδιά: η πίστη στην αξία της ζωής τους και ειδικά ο σεβασμός των θεμελιακών τους δικαιωμάτων όπως η ελευθερία, η ακεραιότητα, η αξιοπρέπειά τους, καταφανώς δεν υφίστανται. Η αρχή της όμοιας ευθύνης όλων, πολιτών και αρχών, και η ανάγκη της κοινής συνεισφοράς στη δημιουργία και την εξέλιξη με σκοπό την κατάκτηση της ολοκληρωμένης ανθρώπινης ζωής από κάθε μέλος της ανθρωπότητας, καταντά γράμμα κενό. Για πάρα πολλά ανθρώπινα πλάσματα το σύνολο των παραπάνω «θεμελιωδών» αρχών δεν βλέπουμε να λαμβάνονται υπόψη – συχνά ούτε μέσα στις περισσότερες σχετικά συντεταγμένες πολιτείες, πόσο μάλλον στον αποδιαρθρωμένο αναπτυσσόμενο κόσμο, που συνήθως είναι βυθισμένος στη διάλυση.

Ειδικά για τα παιδιά, η ιστοσελίδα της UNICEF αναφέρει τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με 54 Άρθρα, που υιοθετήθηκε ομόφωνα από τη Γεν. Συνέλευση του ΟΗΕ στις 20 Νοεμβρίου 1989, τέθηκε σε ισχύ το 1990 και έχει επικυρωθεί σήμερα από όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου, με τον πρώτο παγκόσμιο νομικά δεσμευτικό κώδικα για τα δικαιώματα που όλα τα παιδιά πρέπει να απολαμβάνουν, με τις στοιχειώδεις αρχές για την ευημερία των παιδιών στα διάφορα στάδια της εξέλιξής τους. Ποια είναι αυτά τα δικαιώματα;

Μεταξύ άλλων τα παρακάτω:

Δικαιώματα Επιβίωσης, που συμπεριλαμβάνουν ένα επαρκές επίπεδο διαβίωσης, στέγη, διατροφή και πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες.

Δικαιώματα Ανάπτυξης και Εξέλιξης, που συμπεριλαμβάνουν όλα όσα τα παιδιά χρειάζονται για να μπορέσουν να εκμεταλλευθούν στο έπακρο τις δυνατότητές τους. Για παράδειγμά, το δικαίωμα της εκπαίδευσης, του παιχνιδιού και της αναψυχής, της παρακολούθησης πολιτιστικών εκδηλώσεων, της πρόσβασης σε πληροφορίες, της ελευθερίας της σκέψης και της συνείδησης.

Δικαιώματα Προστασίας, που απαιτούν τα παιδιά να προφυλάσσονται από κάθε είδους κακοποίηση, αμέλεια και εκμετάλλευση, και καλύπτουν θέματα όπως: ειδική φροντίδα για προσφυγόπουλα, βασανιστήρια, κακοποίηση στο σωφρονιστικό σύστημα, ανάμειξη σε εμπόλεμες διαμάχες, εργασία ανηλίκων, χρήση ναρκωτικών και σεξουαλική εκμετάλλευση.

Κανένα από τα παραπάνω δικαιώματα δεν έχουν τα παιδιά των δρόμων. Και πάνω απ’ όλα το δικαίωμα στην αγάπη και τη φροντίδα.

Παιδιά των φαναριών, των λουλουδιών, της ζητιανιάς, ακόμη χειρότερα των πορνείων και των απάνθρωπων συνθηκών εργασίας, που δεν περνούν τις μέρες τους στο σχολείο και τις νύχτες τους στο ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον τους, που δεν δέχονται πολύ συχνά ούτε το χάδι των γονιών τους.

Παιδιά που συναντάμε και στη χώρα μας, μεγαλώνουν δίπλα μας και δίπλα στα «δικά μας παιδιά», και είναι θύματα και της δικής μας αδράνειας και αδιαφορίας. Στερούνται την παιδική τους ηλικία και ενηλικιώνονται πρόωρα, βιώνοντας συνθήκες εκμετάλλευσης, ψυχολογικής και σωματικής βίας, σε συνθήκες που προδιαγράφουν ένα μέλλον περιθωριοποίησης και κοινωνικού αποκλεισμού.

Καταδικάζονται σε ένα μέλλον το οποίο θα αντιμετωπίσουν χωρίς κανένα εφόδιο κοινωνικό, ψυχολογικό ή μορφωτικό, χωρίς εποπτεία στο μεγάλωμά τους, χωρίς προστασία και καθοδήγηση, συχνά ωθούμενα στην παραβατικότητα προσπαθώντας να εξασφαλίσουν την επιβίωση.