Κάτι τρέχει στον Έβρο

Στην οργάνωση μόνιμης αρχαιολογικής έκθεσης στον ταφικό τύμβο της Μικρής Δοξιπάρας–Ζώνης, στην Ορεστιάδα, προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού. Ο τύμβος της Δοξιπάρας αποτελεί μια μοναδική κιβωτό γνώσεων καθώς σε αυτόν απαντούν όλες οι πρακτικές που σχετίζονται με τις ταφικές τελετουργίες της ανώτερης κοινωνικής τάξης της ρωμαϊκής Θράκης: Από την καύση νεκρών και τη θυσία αλόγων και σκύλου μαζί με την καύση του κυρίου τους, μέχρι την προσφορά ολόκληρων αμαξών, την τέλεση μεταθανάτιων τελετουργιών και την ανέγερση τύμβου.

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Ο ταφικός τύμβος της Μικρής Δοξιπάρας - Ζώνης αποτελεί ένα μοναδικό μνημείο. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο τύμβο αυτοκρατορικών χρόνων στην περιοχή και τον μόνο που καλύπτει τόσο καλά διατηρημένα τροχοφόρα οχήματα. Η ανασκαφή του, που ξεκίνησε το 2002, αποκάλυψε πέντε άμαξες, ταφές ανθρώπων και ζώων και πλήθος οργανικών υλικών, αποτυπώνοντας, με μοναδικό τρόπο, τις ταφικές τελετουργίες της ανώτερης κοινωνικής τάξης της ρωμαϊκής Θράκης. Η μόνιμη έκθεση θα φιλοξενηθεί σε ειδικά σχεδιασμένο κτήριο προστασίας, με θολωτή οροφή που αναπαριστά τα όρια του τύμβου».

Βασική αρχή της ανάδειξης των ταφικών συνόλων είναι η διατήρηση της ανασκαφικής εικόνας των λάκκων των καύσεων, των αμαξών και των αλόγων, ως αδιάσπαστη ενότητα. Η έκθεση αναδεικνύει τα σκελετικά κατάλοιπα 15 αλόγων και ενός σκύλου -ένδειξη ότι ο ιδιοκτήτης της άμαξας ασχολούνταν με το κυνήγι- καθώς και περίπου 250 αρχαιότητες, που βρέθηκαν στον τύμβο. Η αναπαράσταση των καύσεων και των ταφών συνιστά το κυρίαρχο θέμα του Μουσείου. 

Η εκθεσιακή αφήγηση διαρθρώνεται σε πέντε ενότητες, με πλούσιο εποπτικό και πολυμεσικό υλικό. Η πρώτη ενότητα συνιστά την απαραίτητη εισαγωγή στο χωρόχρονο του μνημείου. Στις ενότητες 2-5 αναπτύσσονται οι θεματικές: «Ποιοι ήταν οι άνθρωποι που τάφηκαν στον Τύμβο της Δοξιπάρας;», «Οι άμαξες στον αρχαίο κόσμο: Οχήματα με πολλές σημασίες», «Πεθαίνοντας στη Θράκη. Ταφικές τελετουργίες των ρωμαϊκών χρόνων», «Η τελευταία νεκρή του Τύμβου ήταν γυναίκα». Η έκθεση θα είναι προσβάσιμη σε εμποδιζόμενα άτομα, αλλά και σε επισκέπτες με δυσχέρειες όρασης.

Ο κεντρικός πυρήνας της έκθεσης διαμορφώνεται σε δύο επίπεδα, ισόγειο και όροφο. Στο ισόγειο, διαμορφώνεται χώρος πολλαπλών χρήσεων για διαλέξεις, εκδηλώσεις και προβολές. Το έργο περιλαμβάνει τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, με πρόσβαση για άτομα με κινητικά προβλήματα, χώρους στάθμευσης και βοηθητικές εγκαταστάσεις, ώστε να μπορεί να υποδεχθεί μεγάλο αριθμό επισκεπτών και να λειτουργήσει ως σημαντικό κέντρο πολιτισμού και έρευνας.

Η ανασκαφή του ταφικού τύμβου της Μικρής Δοξιπάρας-Ζώνης ξεκίνησε, το 2002, υπό τη διεύθυνση του Διαμαντή Τριαντάφυλλου, φέρνοντας στο φως τέσσερις ταφές-καύσεις, με πολυάριθμα κτερίσματα, υπολείμματα προσφορών, πέντε άμαξες με τα υποζύγιά τους, δύο ταφές αλόγων. Τα αρχαιολογικά δεδομένα χρονολογούν το σύνολο μεταξύ του 100 και του 150 μ.Χ. Η πρακτική της ταφής αμαξών και αλόγων μαζί με τους νεκρούς ιδιοκτήτες τους, απαντά σε πολλές περιοχές, στην Ευρώπη και στην Ασία.