Ε - ΑΤΡΙΚΑ

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής έχει καταστήσει την μοναξιά σε ένα πολύ συχνό φαινόμενο, χαρακτηρίζοντας την επιδημία του 21 ου αιώνα. Και ενώ 4 στους 10 ανθρώπους στη χώρα μας δηλώνουν πως νιώθουν μοναξιά, συνεχίζει να είναι ένα ζήτημα που δεν συζητείται εύκολα.

Εμείς, ρωτήσαμε την Ψυχολόγο Μπασδάνη Λίλιαν, που δραστηριοποιείται στην Αλεξανδρούπολη, να μας εξηγήσει τις αιτίες αυτής της επιδημίας.

- Καταρχήν τι είναι η μοναξιά κ. Μπασδάνη;

Η μοναξιά είναι μια συναισθηματική κατάσταση, όπου ο άνθρωπος βιώνει το έντονο και θλιβερό συναίσθημα του κενού και της απομόνωσης. Συνήθως συνοδεύεται από αίσθημα απελπισίας, πικρίας και ψυχικής κούρασης που οδηγεί στην μη αποδοχή των άλλων, την έλλειψη αγάπης και την εγκατάλειψη.

- Άλλο είναι η μοναξιά,άλλο η μοναχικότητα και άλλο ο φόβος της μοναξιάς;

Είναι σημαντικό να διακρίνουμε την διαφορά ανάμεσα στη μοναξιά με την μοναχικότητα από επιλογή και τον φόβο της μοναξιάς. Πιο συγκεκριμένα η μοναχικότητα από επιλογή αναφέρεται κυρίως σε ευαίσθητους ανθρώπους, που εξαιτίας του πόνου που έχουν βιώσει κατά το παρελθόν, αποστασιοποιούνται, με σκοπό να θεραπεύσουν τις «πληγές» τους και να ανασυνταχθούν. Στον αντίθετο πόλο των μοναχικών ανθρώπων, συναντούμε εκείνους που τρέμουν στην ιδέα της μοναξιάς, διότι τους δημιουργεί αισθήματα ανασφάλειας, άγχους και μελαγχολίας. Ο φόβος της μοναξιάς κατά κύριο λόγο αναφέρεται σε άτομα με χαμηλή αυτοπεποίθηση. Γι αυτό το λόγο, οι άνθρωποι αυτοί αναζητούν συνεχώς την επιβεβαίωση μέσα από την αποδοχή των άλλων, με την απόρριψη να αντιπροσωπεύει ένα είδος εγκατάλειψης, που τους δημιουργεί πανικό. Αποτέλεσμα αυτού του πανικού και του άγχους είναι οι εσφαλμένες επιλογές, αλλά και η παραμονή σε τοξικές σχέσεις.

- Ποιες είναι οι αιτίες της μοναξιάς;

Οι αιτίες που πυροδοτούν την μοναξιά ως συναισθηματική αντίδραση ποικίλουν. Μπορεί να σχετίζονται με την απώλεια (π.χ. χωρισμός), με την αλλαγή του τρόπου ζωής (π.χ. μετακόμιση σε άλλη πόλη), ή την αλλαγή των συνθηκών του κοινωνικού μας περιβάλλοντος (π.χ. έλλειψη χρόνου).

- Η μοναξιά σημαίνει απομόνωση κ. Μπασδάνη;

Αν και η μοναξιά δεν είναι συνώνυμο της κοινωνικής απομόνωσης σε βάθος χρόνου η μοναξιά μπορεί να οδηγήσει στην κοινωνική απόσυρση. Πιο συγκεκριμένα μοναξιά μπορεί να βιώνει και ένας άνθρωπος ο οποίος έχει ένα ευρύ φιλικό και οικογενειακό περιβάλλον, αλλά αισθάνεται πως κανένας από αυτούς δεν τον κατανοεί. Το ίδιο μπορεί να συμβεί ακόμα και σε μία ερωτική σχέση, όταν υπάρχει εσωτερικευμένος θυμός και έλλειψη επικοινωνίας και αγάπης.

- Ποια είναι η πιο δύσκολη περίοδος για του μόνους ανθρώπους;

Η μοναξιά είναι γενικότερα μία δύσκολη ψυχοσυναισθηματική κατάσταση, αλλά συγκεκριμένα σε χαρμόσυνα γεγονότα ή γιορτές τα άτομα που είναι μόνα, βιώνουν ακόμα πιο δύσκολα συναισθήματα, γιατί δεν υπάρχουν τα κατάλληλα πρόσωπα να μοιραστούν αυτές τις μέρες, κάτι που τους κάνει να νιώθουν ακόμα πιο μόνοι. Έτσι οι γιορτές, όπως π.χ. τα Χριστούγεννα, μοιάζουν πιο πολύ με τιμωρία για τους μοναχικούς ανθρώπους, παρά με χαρούμενη περίοδο.

- Ποιο είναι το προφίλ των μόνων ανθρώπων;

Αν και όλοι μπορούν να υπάρξουν θύματα της μοναξιάς, συνήθως τα άτομα που εγκλωβίζονται σε αυτή, έχουν έλλειψη αυτοεκτίμησης, έλλειψη προοπτικής και μια στρεβλή ιδέα του πόσο αξιόπιστοι είναι οι άλλοι αλλά και το πώς οι άλλοι τους αντιλαμβάνονται. Συνήθως δεν μπαίνουν καν στη διαδικασία να δημιουργήσουν μια ουσιαστική σχέση από το φόβο της απόρριψης. Ακόμα όμως και να κάνουν μια σχέση, π.χ. φιλική ή ερωτική, εξαιτίας του φόβου της απόρριψης, αποφεύγουν να βγάζουν προς τα έξω τον πραγματικό τους εαυτό.

Οι άνθρωποι που αισθάνονται μόνοι δεν σημαίνει ότι έχουν ανεπαρκείς κοινωνικές δεξιότητες, αλλά, προφανώς, επειδή αισθάνονται μοναξιά, δεν χρησιμοποιούν τις κοινωνικές δεξιότητες που έχουν στο έπακρο και απογοητεύονται, γιατί θεωρούν ότι δεν λαμβάνουν την κατανόηση και την αυθεντική και ειλικρινή ανταπόκριση στην επικοινωνία. Σε εκείνες τις περιπτώσεις, όπου ο μοναχικός άνθρωπος νιώθει ανεπαρκής και ανάξιος, η γλώσσα του σώματός του εκπέμπει έλλειψη αυτοπεποίθησης και ενδεχομένως αυτό να τον εμποδίζει ακόμα περισσότερο στη σύναψη σχέσεων.

- Ποιος είναι ο φαύλος κύκλος της μοναξιάς;

Η απογοήτευση ορισμένες φορές επηρεάζει τη διάθεση, ώστε να είναι κανείς λιγότερο ανεκτικός σε επικριτικά σχόλια. Για το λόγο αυτό, η μοναξιά μερικές φορές μπορεί να εκφραστεί με θυμό ή και αγανάκτηση, απομακρύνοντας έτσι το φιλικό περίγυρο. Η συναισθηματική αποδιοργάνωση δημιουργεί ανασφάλειες και φοβίες, συνεπώς οι μοναχικοί άνθρωποι μπορεί να νιώθουν ότι απειλούνται και αυτό να οδηγεί σε κοινωνική απόσυρση. Η αδυναμία στη λειτουργική αυτοδιαχείριση των συναισθημάτων που σχετίζονται με την απομόνωση, έχει ως αποτέλεσμα λανθασμένες αξιολογήσεις σχετικά με τις προθέσεις των άλλων ανθρώπων. Έτσι κάποιοι άνθρωποι καθηλώνονται στην φάση της μοναξιάς. Χάνουν το ενδιαφέρον τους για ότι συμβαίνει γύρω τους και ξεχνούν πια να επικοινωνούν με τους γύρω τους. Έτσι το άτομο μπαίνει σε ένα φαύλο κύκλο και δημιουργεί μια «πραγματική» μοναξιά. Αποσύρεται από όλους και όλα και αισθάνεται άσχημα για τον κόσμο γύρω του.

- Και τελικά κ. Μπασδάνη ποια είναι η απάντηση στη μοναξιά;

Η απάντηση στη μοναξιά βρίσκεται αρχικά στην αυτογνωσία του ατόμου και στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης του . Το άτομο οφείλει στον εαυτό του να διερευνήσει είτε μόνο του είτε μέσω της ψυχοθεραπείας την αιτία της μοναξιάς του, όπως π.χ. οι υπερβολικές απαιτήσεις, τα υψηλά στάνταρτς, ο φόβος της δέσμευσης, προσκόλληση στο παρελθόν, η έλλειψη χρόνου ή ενδιαφερόντων. Σε ένα δεύτερο και πιο πρακτικό επίπεδο το άτομο θα μπορούσε αρχικά να μάθει να απολαμβάνει τον χρόνο μόνο του, να επικεντρωθεί σε ενδιαφέρουσες δραστηριότητες, να επιδιώκει να συναναστρέφεται με άλλους ανθρώπους, να συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες και σε εθελοντικές δράσεις.