Κάτι τρέχει στην Ελλάδα

Συνολικά δεκατέσσερις φορείς της αγοράς, ο Δικηγορικός Σύλλογος της Αθήνας και εξέχοντες νομικοί, προχώρησαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα μαζί στη δημιουργία Οργανισμού για την Εξωδικαστική Επίλυση των Διαφορών. Ο Οργανισμός αυτός έχει σκοπό να καταφέρει την επίλυση σχεδόν όλων των διαφορών εκτός δικαστηρίων.

Πρόεδρος του νέου φορέα είναι ο εξέχων νομικός, κ. Π. Πικραμμένος, που διετέλεσε πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και πρωθυπουργός. Την επίλυση των διαφορών (αστικών, εμπορικών και οικογενειακού δικαίου) στηρίζουν από τον ΣΕΒ και την Ελληνική Ενωση Τραπεζών μέχρι τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος, τους φορείς του τουρισμού και πολλούς άλλους.

Κοινός παρανομαστής για την ανάγκη της δημιουργίας του οργανισμού είναι τα φαινόμενα υπέρμετρων καθυστερήσεων που φθάνουν ώς την αρνησιδικία από τα δικαστήρια (πολιτικά, ποινικά και διοικητικά). Ο κ. Πικραμμένος, που τα έχει ζήσει από πρώτο χέρι ως δικαστής για χρόνια, επεσήμανε ότι «μόνον με τις εξωδικαστικές μορφές επίλυσης των διαφορών θα αποσυμφορηθούν τα δικαστήρια και θα υπάρξει ισχυρή συμβολή στην ανάπτυξη της χώρας». Παράλληλα τόνισε τα «χάλια» που παρουσιάζει σήμερα η δικαστική πραγματικότητα, με τα δικαστήρια να αδυνατούν, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες, να διαχειριστούν τον τεράστιο όγκο των αδίκαστων υποθέσεων.

Ο κ. Ν. Κανελλόπουλος, που είναι γενικός γραμματέας του νέου οργανισμού, αναφέρθηκε στην ανάγκη «να γίνει η διαμεσολάβηση χειροπιαστή πραγματικότητα τα επόμενα χρόνια για κάθε Ελληνα πολίτη» και εξήρε τα θετικά –διότι αρνητικά δεν υπάρχουν– των νέων θεσμών, που, ενώ έχουν θεσμοθετηθεί την τελευταία πενταετία, μόλις πρόσφατα άρχισαν να κερδίζουν έδαφος και στην κοινωνία. Το μότο όλων των φορέων που στηρίζουν τις εξωδικαστικές μορφές επίλυσης των διαφορών είναι ένα: «Κοινωνία και οικονομία ψηφίζουν διαμεσολάβηση».

Οι πρώτες αποφάσεις

Ας δούμε τι ισχύει σήμερα και ποιες υποθέσεις –και πώς– μπορούν να λυθούν γρήγορα και απλά εκτός δικαστηρίων. Ο νόμος για τη διαμεσολάβηση, που ισχύει από το 2010, δίνει τη δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης σε όλες σχεδόν τις διαφορές, είτε είναι εμπορικές, είτε αστικές, είτε οικογενειακού δικαίου. Μόνον ο γάμος δεν μπορεί να λυθεί εκτός δικαστηρίων.

Τον ρόλο του «δικαστή» αναλαμβάνουν ειδικευμένοι και πιστοποιημένοι δικηγόροι που καλούνται από τις δύο πλευρές να λύσουν την όποια διαφορά. Ηδη σε πέντε πόλεις, Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Αλεξανδρούπολη, λειτουργούν κέντρα εκπαίδευσης και πιστοποίησης διαμεσολαβητών. Συνολικά, έχουν πιστοποιηθεί σε όλη την επικράτεια και μπορούν άμεσα να εμπλακούν σε εξωδικαστική επίλυση διαφορών 1.600 δικηγόροι.

Οι πρώτες αποφάσεις είναι γεγονός σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Αλεξανδρούπολη. Στην Αλεξανδρούπολη, μάλιστα, ο θεσμός είχε απρόσμενη αποδοχή και ήδη έχουν εκδοθεί 20 αποφάσεις! Παράλληλα, λειτουργεί και ο θεσμός της δικαστικής διαμεσολάβησης. Τι είναι αυτός; Κάθε πρωτοδικείο (Αθήνας, Θεσσαλονίκης κ.ά.) ορίζει –σύμφωνα με τον νόμο– έναν δικαστή ως διαμεσολαβητή. Σε αυτόν μπορούν να πηγαίνουν οι διάδικοι για την επίλυση της διαφοράς τους αν δεν θέλουν να εμπλακούν στα γρανάζια της δικαστικής γραφειοκρατίας.

Στο Πρωτοδικείο της Αθήνας ήδη οι πρώτες αποφάσεις δικαστικής διαμεσολάβησης έχουν ολοκληρωθεί και μάλιστα σε υποθέσεις με κληρονομιές και ακίνητα που καρκινοβατούν χρόνια στα δικαστήρια.Σε ποσοστό 70% ανέρχονται οι αποφάσεις που λύνουν σημαντικά θέματα. Και βέβαια πολλές –και συνήθως μεγάλες υποθέσεις– συνεχίζουν να επιλύονται εκτός δικαστηρίων μέσω διαιτησιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό.